Een veilige sfeer is een basisvoorwaarde om les te geven over seksuele gezondheid, kindermishandeling en huiselijk geweld.
Hoe creëert u een veilige sfeer tijdens deze lessen? Bekijk hier het filmpje veilige sfeer en lees aanvullende tips.

Belang van een veilige sfeer

Voordat u start met uw lessen is het belangrijk om studenten zicht te geven op de gevoeligheid van deze onderwerpen.
Er zijn mogelijk studenten in de klas die zelf ervaring hebben met seksuele grensoverschrijding, kindermishandeling of huiselijk geweld.
Ook kunnen aankomende beroepsprofessionals heftig reageren op deze onderwerpen.
Een duidelijke set aan regels en afspraken en een goede opbouw van de lessen zorgen voor een pedagogisch klimaat waarin de student zich veilig voelt om over deze onderwerpen te praten.

Mathieu Heemelaar (oud-docent SPH, Haagse Hogeschool) laat u zien hoe hij dit aanpakt in zijn lessen over seksualiteit en intimiteit.

Let op: onderstaande film is geen instructiefilmpje maar ter inspiratie voor uw eigen lessen.


 

Mathieu Heemelaar, (oud-docent) Haagse Hogeschool, Sociaal Pedagogische Hulpverlening:
“Ik ben er trots op dat het vak seksualiteit en intimiteit is opgenomen in het leerplan en alle studenten in de hoofdfase dit vak verplicht krijgen.”


 

Tips voor het creëren van een veilige sfeer

  • Afspraken met elkaar. Maak aan de start van de lessenserie een aantal afspraken met elkaar. Wanneer voelen de studenten zich zelf veilig in de klas? Wat hebben zij nodig om op een open manier met elkaar te praten over deze onderwerpen? Schrijf de afspraken op een flap-over en hang deze tijdens alle lessen op. Zo kunnen afspraken o.a. zijn:
    • respecteer elkaars opvattingen en gewoonten, ook al ben je het er niet mee eens;
    • je mag over jezelf vertellen, maar het hoeft niet;
    • alles wat hier besproken wordt blijft binnen dit lokaal.
  • Lesopbouw. Bij de start van een studiejaar vormt de groep zich nog. Kies er voor om lessen over deze onderwerpen later in het studiejaar te geven, zodat de groep zich gevormd heeft.  
  • Zorgstructuur. Wees bekend met de zorgstructuur voor studenten binnen de beroepsopleiding. U kunt studenten dan doorverwijzen naar SLB’er of decaan als problemen zich voordoen.
  • Diversiteit. Realiseer u dat studenten (als beginnende professional) volop in ontwikkeling zijn en het soms moeilijk vinden om over deze onderwerpen te praten, bijvoorbeeld door cultuur, religie of leeftijd. Besteed hier waar mogelijk in uw lessen aandacht aan.
  • Professionele houding Uw houding als docent is van groot belang bij het creëren van een veilige sfeer. Het is belangrijk om een open houding te hebben ten aanzien van uw studenten. Een houding waarbij u niet oordeelt, studenten zichzelf laat zijn en waar u de koppeling maakt naar hun houding in de latere beroepspraktijk. U kunt zelf ook kwetsbaarheid ervaren, (geweld)ervaringen kunnen u persoonlijk raken. Zorg ervoor dat u de omgeving veilig voor uzelf houdt door ook uw grenzen aan te geven en eventueel aan te haken bij gemaakte afspraken over veiligheid.
  • Opstelling. Door voor een u-vorm te kiezen in de opstelling van stoelen en tafels, zorgt u ervoor dat de studenten elkaar kunnen zien. Dit komt de veiligheid ten goede.
  • Werkvormen. Kies voor werkvormen die veiligheid bieden (zoals tweetallen, een woordvoerder, of anoniem vragen stellen). U kunt studenten bij opdrachten over gevoelige onderwerpen of persoonlijke onderwerpen ook zelf tweetallen of groepjes laten kiezen. Wees in de instructie duidelijk dat iedereen zelf bepaalt wat hij/zij zegt en wat in de plenaire groep bij de terugkoppeling besproken zal worden.
  • Groepssamenstelling. Houd bij de voorbereiding van uw lessen rekening met de samenstelling van de groep en diversiteit. Culturele en religieuze diversiteit, maar ook verhouding vrouw/ man of voltijd/ deeltijd studenten. Speel hier mee in uw werkvormen als u verwacht dat dit de veiligheid ten goede komt. In onderstaand kader staan voorbeelden van werkvormen die u hiervoor kunt gebruiken.
Werkvormen voor veilige groepssamenstelling

Maak vooroordelen duidelijk! U kunt bij een cultureel diverse groep het onderwerp ‘cultuur’ of ‘religie’ expliciet bespreekbaar maken. Bespreek bijvoorbeeld na het carrouselspel de vragen over deze onderwerpen plenair na. Ga na of er vooroordelen heersen in de klas en maak deze bespreekbaar. Biedt tegengewicht, bijvoorbeeld aan de hand van voorbeelden uit de klas of casuïstiek.

Werk met kleine subgroepen. In sommige gevallen kan het de openheid van de les ten goede komen als u in kleinere groepen werkt. Maak eventueel jongens- en meisjesgroepen of laat voltijd en deeltijd studenten met elkaar in gesprek gaan in tweetallen.allen.