Leerlijn seksualiteit en intimiteit

Leanne van Eijk, docent en seksuoloog op Fontys Hogescholen in Eindhoven:
"Wij hopen met onze aanpak hulpverleners op te leiden die het aantal slachtoffers van huiselijk geweld en seksueel misbruik kunnen verminderen."


Van rollenspel tot visiedocument

Bij de afdeling sociale studies op Fontys Hogescholen in Eindhoven komen seksualiteit en huiselijk geweld geïntegreerd aan bod. Dit is het programma:

  1. In het eerste jaar volgen studenten de training ‘seksualiteit en intimiteit’. De training bestaat uit zeven bijeenkomsten van anderhalf uur en vijf colleges. De studenten leren in deze training praten over seksualiteit en beseffen waar (hun eigen) grenzen liggen. Ook leren ze wat gezond of afwijkend seksueel gedrag is. Hiervoor werken ze met de methodiek het vlaggensysteem. Tijdens een mondelinge toets bespreken studenten een casus. Er wordt gekeken of  de student over het onderwerp kan praten, woorden letterlijk uitspreekt (er niet omheen draait) en in staat is om woordafspraken te maken.
     
  2. In het tweede jaar volgen studenten een training over huiselijk geweld en seksueel misbruik. Hier ligt de nadruk op signaleren, melden en doorverwijzen. Studenten oefenen gesprekken en gaan in groepjes aan de slag met een casus die iedere les terugkomt en wordt uitgebreid. De training bestaat uit zeven bijeenkomsten van anderhalf uur en twee of drie colleges. De toets is een rollenspel met een acteur. De student moet laten zien dat hij of zij goed kan luisteren, aan kan sluiten bij de cliënt en de eigen vooroordelen niet laat meespelen.
     
  3. In het derde jaar worden de casussen complexer en ligt de nadruk meer op voorlichting geven. De studenten voeren een opdracht uit tijdens hun stage. Soms is er op een stageplaats weinig aandacht voor seksualiteit en komt het voor dat studenten hier een voortrekkersrol gaan spelen. Door de trainingen die zij gehad hebben zijn ze hier goed op voorbereid.
     
  4. In het vierde jaar krijgen studenten geen les meer. Ze stellen een portfolio samen over wat zij in de voorgaande jaren geleerd hebben. Ze schrijven een visiedocument over hun eigen ervaringen en hun visie op de thema's seksualiteit, huiselijk geweld en seksueel misbruik. Ze maken dan een koppeling van hun eigen visie op deze thema’s aan het addendum jeugdzorg.

Stap voor stap ontwikkeld

De leerlijn is de afgelopen twintig jaar stap voor stap ontwikkeld. Het begon met een klein onderdeel tijdens een ander vak en groeide langzaam maar zeker uit tot wat het nu is. Een aantal enthousiaste kartrekkers (docenten) hebben hierin een belangrijke rol gespeeld. Leanne heeft dit samen met Stefan Timmers en Evie Heinrich gedaan. Door samen op te trekken is het een stuk gemakkelijker om een leerlijn te ontwikkelen én ingebed te krijgen. Een belangrijke tip van Leanne en haar collega’s is dan ook: Doe het niet alleen!

Draaiboeken

Voor iedere training in de leerlijn is een draaiboek gemaakt. Hierin staan het programma, de doelen en de aanpak. De draaiboeken zijn online beschikbaar, ook voor de studenten. Ieder jaar komen de docenten van te voren bij elkaar om de trainingen door te nemen en met elkaar de oefeningen te doen.

De leerlijn is ontwikkeld in samenwerking met het werkveld. Tijdens regionaal overleg kunnen instellingen aangeven wat zij van hulpverleners verwachten en welke vaardigheden zij nog missen. Dit wordt dan opgenomen in de leerlijn. De leerlijn is nu ingebed in het curriculum.

Tips voor betere inbedding

  • Begin gewoon. Voeg eens een casus over seksualiteit toe aan een ander vak, bijvoorbeeld psychologie of pedagogiek.
  • Mobiliseer studenten. Laat hun vertellen over de ervaringen die zij tijdens stages opdoen. Hiermee kunnen ze duidelijk maken dat het een belangrijk onderwerp is.
  • Werkveld. Vraag input vanuit het werkveld, ervaringsdeskundigen en cliëntenbelangenverenigingen. Zij kunnen cases uit de praktijk inbrengen.
  • Kleine groepen. Geef de trainingen in kleine groepen, van tien tot vijftien studenten. Zo kunt u beter de veiligheid waarborgen.
  • Doe het niet alleen! Samen is het makkelijker om een leerlijn te ontwikkelen en in te bedden.

Renee Gijzelhart, student aan Fontys Hogeschool, Eindhoven:
“Ik zie op mijn stage dat deze onderwerpen veel voorkomen. Zodra je dit eerder bespreekbaar kunt maken, komen zaken ook eerder aan het licht én kan er eerder gehandeld worden. Erg belangrijk dus!”

Meer weten?

Bekijk hier de opdrachten bij de trainingen: de lijnoefening, minoropdracht, begripsbepaling seksualiteit en intimiteit.
Wilt u meer informatie over de leerlijn? Neem dan contact op met Leanne van Eijk.